۲۱ آذر ۹۶ ، ساعت ۰۲:۰۳
آمار سایت
  • کاربران آنلاین :

    0
  • بازدید امروز :

    133
  • بازدید دیروز :

    311
  • بازدید این هفته :

    1229
  • رتبه الکسا :

    37680
ImageWeek
وقتی آبادان ایران پایتخت جهان بود
کد خبر : 12847۰۳ | در تاريخ : آذر ۳, ۱۳۹۶ | ساعت : ۵:۴۹ ب.ظ
نسخه چاپی نسخه چاپی

آبادان شهر خاصی است. یا دست کم زمانی جای خاصی بوده است.

بافت شهری و اجتماعی‌اش آن را از شهرهای دیگر ایران متمایز می‌سازد. ساکنانش (از هر قوم و با هر ملیتی) بی‌تردید آبادانی هستند. چطور چنین چیزی ممکن است؟ اگر نفت شهر را آفریده، آیا ممکن است هویت را نیز شکل بدهد؟ در داستان‌هایی که می‌گویند آبادانی یعنی چه، آبادان به عنوان شهری بین‌المللی جایگاهی محوری دارد. به رغم نابرابری و بی‌عدالتی در گذشته، و باوجود اضمحلال پرشتاب آبادان در سال‌های جنگ ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸، آبادانی‌ها هنوز به شهر و تاریخ‌شان می‌بالند. داستان آن چنان ژرف با داستان نفت درگیراست که غیرممکن است بتوان یکی را بدون دیگری بازگو کرد.

با رشد چشمگیر صنعت نفت در استان خوزستان از دهه ۱۹۱۰ به بعد، شرکت نفت به ضرورت شهری کاملا جدید در آبادان پی برد.

بعد از نبود زیرساخت شهری، دغدغه دیگر شرکت نفت پرس و انگلیس (که بعدتر ایران و انگلیس نام گرفت) فقدان فرضی مهارت و “انضباط” در میان مردم بومی بود. شرکت گرچه مردم بومی شهر را برای کارهای یدی ابتدایی استخدام می‌کرد، ترجیح می‌داد که نیروی کار را از هند، بین‌النهرین، فلسطین، برمه و حتی چین وارد کند. سرانجام و بااکراه، شرکت ایرانی‌ها را نیز استخدام می‌کرد. به زودی مهاجران از سرتاسر ایران به دنبال کار راهی آبادان شدند.

انگلیس‌ها و همکاران سفید غربی‌شان در راس هرم سلسله طبقاتی حاصل از آن قرار می‌گرفتند. برای امور فنی، اداری و پست افرادی را استخدام می‌کردند که گمان می‌شد قابل اعتماد باشند: هندی‌ها، ارمنی‌ها و آسوری‌ها، و یهودیان. ایرانی‌های مسلمان در قاعده هرم استخدامی بودند، جان می‌کندند و در تهیدستی زندگی می‌گذراندند.

از آن جا که بسیاری از افسران شرکت نفت سابقه خدمت در هند بریتانیایی را داشتند، با خود افکاری استعمارگرایانه و نژادپرستانه راجع به اداره جامعه چندقومیتی و پرجمعیت آوردند – افکاری که در طراحی شهری نیز عینیت یافت.

نقشه آبادان، احتمالاً مربوط به دهه ۱۹۵۰.
منبع: شرکت ملی نفت ایران.

در محله بریم، در گوشه‌ای از جزیره آبادان، جایی که وجود نسیم زندگی در منطقه حاره را تعدیل و قابل تحمل می‌کرد، انگلیس‌ها فرهنگ‌شان را در خانه‌های ویلایی و باشگاه‌های کریکت، باغ‌ها و عصرانه‌های همراه با صرف چای می‌پروراندند.

تا ملی‌شدن صنعت نفت، پالایشگاه همچون حائل فلزی عظیمی در وسط جزیره انگلیس‌ها را در بریم از جمعیت غیرسفید مجزا می‌ساخت.

راسموس کریستین الینگ